معرفی آبیاری قطره‌ای

فهرست مطالب

معرفی آبیاری قطره‌ای

آبياري قطره‌ای شیوه‌ای است که در آن آب موردنیاز بجای این‌که برای سطح زیر کشت تأمین گردد برای هر بوته یا درخت به‌طور جداگانه محاسبه و در اختیار آن قرار داده می‌شود. واژه‌ی آبیاری قطره‌ای نباید کلمه قطره را در ذهن تداعی کند زیرا این روش طیف وسیع و گسترده‌ای از آبیاری‌ها را شامل می‌شود که اسامی مختلفی به آن اطلاق شده است. ازجمله این اسامی می‌توان آبیاری موضعی، خرد آبیاری ، آبیاری میکرو و آبیاری قطره‌چکانی را نام برد که همگی مترادف یکدیگرند. از دیگر واژه‌هایی که در کتب علمی برای آبیاری قطره‌ای ذکرشده است می‌توان به آبیاری با جریان روزانه، آبیاری روزبه‌روز و آبیاری چکه‌ای اشاره کرد.

در آبیاری قطره‌ای آب به‌صورت قطرات ریز (مجزا یا پیوسته، جریان باریک یا پیوسته) به کمک وسایلی به نام خروجی با فشار پایین در حدود 2/0 تا 2 اتمسفر و با دبی کم در حدود 1 تا 25 لیتر در ساعت به‌پای گیاه داده می‌شود. در این سیستم معمولاً خروجی‌ها فشار را کاهش می‌دهند و آب به مقدار کم و تعداد دفعات بیشتر در اختیار گیاه قرار می‌گیرد.

ﭘﯿﺪاﯾﺶ اوﻟﯿﻪ آﺑﯿﺎري قطره‌ای را می‌توان ﺑﻪ اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﻧﺴﺒﺖ داد. زﯾﺮا آﺑﯿﺎري کوزه‌ای از قرن‌ها ﭘﯿﺶ در ﻧﻮاﺣﯽ ﻣﺮﮐﺰي اﯾﺮان به‌خصوص اﻃﺮاف ﯾﺰد و ﮐﺮﻣﺎن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ اﺳﺖ و اﯾﻦ ﺧﻮد ﻧﻮﻋﯽ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﻄﺮات آب هست ﮐﻪ از ﮐﻮزه ﺗﺮاوش ﻧﻤﻮده و در اﺧﺘﯿﺎر ﮔﯿﺎه ﻗﺮار می‌گیرد.

 

آبیاری قطره‌ای

 

مزایای استفاده از روش آبیاری قطره‌ای

  1. صرفه‌جویی در مصرف آب درنتیجه‌ی کاهش تبخیر از سطح خاک، عدم وجود رواناب و کنترل نفوذ عمقی
  2. افزایش عملکرد محصول از طریق تأمین نیاز آبی روزانه‌ی گیاه و جلوگیری از ایجاد تنش آبی
  3. کاهش رشد علف‌های هرز از طریق آبیاری منطقه‌ی ریشه گیاه و خشک ماندن دیگر قسمت‌های زمین
  4. امکان استفاده از کودهای مایع یا حل شونده در آب
  5. کاهش زیان‌های وارده به گیاه در اثر شوری آب در اثر کوتاه بودن دور آبیاری و خیس بودن همیشگی منطقه ریشه
  6. نیاز به نیروی انسانی کمتر
  7. صرفه‌جویی در انرژی به دلیل پایین بودن فشار موردنیاز قطره‌چکان‌ها
  8. بالا بودن راندمان آبیاری در این روش نسبت به سایر دستگاه‌های آبیاری

 

محدودیت‌های روش آبیاری قطره‌ای

  1. گرفتگی قطره‌چکان‌ها به‌وسیله‌ی املاح و مواد معلق آب
  2. زیان‌های ناشی از جوندگان مانند موش و سایر حیوانات
  3. تجمع نمک در سطح خاک
  4. حرکت محدود آب در خاک و عدم امکان توسعه زیاد ریشه
  5. بالا بودن هزینه اولیه

 

اجزا دستگاه‌های آبیاری قطره‌ای

  1. ایستگاه پمپاژ (منبع تأمین‌کننده انرژی سیستم): پمپ و نیرومحرکه مهم‌ترین بخش ایستگاه پمپاژ می‌باشند. معمولاً” فشار موردنیاز سیستم قطره‌ای بین 20 تا 40 متر هست.
  2. ایستگاه کنترل مرکزی (): برای جلوگیری از گرفتگی قطره‌چکان‌ها تا حد ممکن بایستی آب تصفیه گردد.
  3. خط اصلی و نیمه‌اصلی(مانیفلد): انتقال آب از ایستگاه کنترل مرکزی به ابتدای هر واحد آبیاری توسط خط اصلی و خطوط نیمه‌اصلی صورت می‌گیرد.
  4. خط فرعی (لاترال): آخرین بخش از لوله‌های آبیاری قطره‌ای می‌باشند که آب را از لوله‌های نیمه‌اصلی به قطره‌چکان‌ها منتقل می کنند.
  5. قطره‌چکان‌ها یا خروجیها: آخرین جز سیستم آبیاری قطره‌ای قطره‌چکان‌ها یا گسیلنده ها می‌باشند.

 

روش ﻫﺎي مختلف آﺑﯿﺎري قطره‌ای

  1. آبیاری قطره‌چکانی: در این روش آب توسط قطره‌چکان‌هایی که در اطراف گیاه قرار دارد به سطح خاک منتقل می‌شود. این قطره‌چکان‌ها معمولاً روی لوله فرعی یا داخل لوله فرعی با فاصله مشخص قرار می‌گیرند.
  2. آبیاری زیر زمینی با لوله‌های تراوا: در این روش آب توسط لوله‌هایی که خاصیت تراوش دارد در کنار ریشه قرار می‌گیرد و توسط نیروی ماتریک خاک، آب از لوله به سمت خاک کشیده می‌شود. در واقع این روش همان آبیاری قطره‌ای با لوله‌های اسفنجی شکل است که بیشتر در کشورهای خارجی و در ورزشگاه‌ها استفاده می‌شود. این لوله ها در عمق حدود 80  سانتیمتر قرار می‌گیرند.
  3. آبیاری بابل: در این روش آب توسط بابل یا پاشنده‌های کم‌فشار به‌صورت جریان آرام و پیوسته خارج می‌شود. این روش برای آبیاری درختانی که فاصله آن‌ها زیاد است و برای جاهایی که آب دارای املاح زیادی است و خطر گرفتگی قطره‌چکان وجود دارد مناسب هست.
  4. آبیاری نواری: این روش برای کشته‌ای ردیفی مانند: چغندر، گوجه‌فرنگی، خیار، خربزه و … مناسب است. این روش جزء جدیدترین روش‌های آبیاری قطره‌ای به‌حساب می‌آید که در آن قطره‌چکان‌ها در داخل سیستم لوله قرارگرفته‌اند و به آن‌ها پلاک یا روزنه گفته می‌شود.
  5. آبیاری آبفشانی: در این روش آب به‌صورت جت، مه و یا قطرات بسیار ریز از خروجی‌هایی که روی لوله نصب می‌شود خارج و در یک دایره کامل و یا قطعاتی از دایره پخش می‌شود. از این روش بیشتر در آبیاری فضای سبز استفاده می‌گردد.

 

نگهداری و بهره‌برداری از سیستم آبیاری قطره‌ای

سیستم آبیاری قطره‌ای تنها درصورتی‌که از آن مواظبت به‌عمل‌آمده و به‌خوبی نگهداری شود موفقیت‌آمیز خواهند بود. در زیر به بعضی از مواردی که در نگهداری از این دستگاه‌ها باید رعایت شوند اشاره می‌گردد:

  1. قطره‌چکان‌ها ازنظر عوامل مسدودکننده فیزیکی و شیمیایی و زیستی به‌صورت دوره‌ای کنترل شوند.
  2. صافی‌ها باید همیشه تمیز باشند و هرچند وقت یک‌بار شستشو شوند. معمولاً” وقتی صافی‌ها نیاز به شستشو دارند فشار سیستم افزایش می‌یابد.
  3. اگر آب مقدار زیادی رس و لای داشته باشد لازم است دستگاه‌های شستشوی خودکار در سیستم نصب شود.
  4. هر هفته یک‌بار دستگاه‌های تزریق کننده کود، تنظیم‌کننده فشار، فشارسنج‌ها و پمپ بازدید شود.
  5. حداقل ماهی یک‌بار طرز کار قطره‌چکان‌ها در مزرعه بازدید و کنترل شود.
  6. حداقل هر شش ماه یک‌بار لوله‌های فرعی تخلیه و شستشو شود.
  7. در صورت وجود مشکلات بیولوژیک یا شیمیایی در آب می‌بایست از روش‌های اصلاح شیمیایی آب استفاده شود، که اسید شویی ازجمله این روش‌هاست.
  8. قبل از تزریق کود یا مواد شیمیایی از این‌که غلظت آن‌ها از حد مجاز تجاوز نکرده و این مواد برای سیستم لوله و قطره‌چکان مضر نباشد اطمینان حاصل کنیم.

به‌صورت دوره‌ای اتصالات سیستم بررسی و به رفع و تعمیر خرابی‌ها بپردازیم.

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *